Arts on Prescription

Region Południowej Danii, z którym Województwo współpracowało już w ramach projektu iEER, zwróciło się z propozycją współpracy w ramach projektu dotyczącego innowacji społecznych, zatytułowanym „Arts on Prescription” („Sztuka na receptę”). Uchwałą nr 503/22 z dnia 6 kwietnia 2022 roku Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wyraził zgodę na przystąpienie Województwa Zachodniopomorskiego, jako partnera, do aplikowania o środki na realizację projektu „Arts on Prescription” (AoP) w ramach Programu Interreg Region Morza Bałtyckiego 2021 – 2027 przy współfinansowaniu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W dniu 23 września 2022 roku Komitet Monitorujący Programu wybrał projekt do zatwierdzenia.

Wprowadzenie

Ogólnym zamierzeniem projektu „Sztuka na receptę” jest opracowanie i przetestowanie innowacyjnego sposobu zwiększania dobrobytu mieszkańców w regionie poprzez trwałą współpracę między sektorami kultury i zdrowia na szczeblu lokalnym i regionalnym w celu zapewnienia skutecznych interwencji na rzecz grup obywateli podatnych na zagrożenia psychiczne.

Dobre zdrowie i samopoczucie są podstawowym filarem prawidłowo prosperujących społeczeństw. Polityka zdrowotna w Europie skupia się jednak na leczeniu chorób, a nie zapobieganiu im. Istnieje zatem potrzeba na stworzenie innowacyjnego podejście do zdrowia i dobrostanu społeczeństwa, który uzupełni model biomedyczny i przesunie punktu ciężkości w kierunku promocji zdrowia i zapobiegania chorobom.

Istnieje coraz więcej dowodów na skalę europejską i światową, które pokazują, że działalność artystyczna, twórcza i kulturalna może wspierać i wzmacniać zdrowie i dobrostan społeczeństwa. Różne działania artystyczne takie jak: muzyka, literatura, pisanie, teatr, taniec, działania wizualne i kulturowe partycypacyjne pozytywnie wpływają na procesy psychospołeczne i behawioralne. Takie działania mogą na przykład zachęcać ludzi do podejmowania i utrzymywania zdrowszego stylu życia, unikania ryzykownych zachowań, przeciwdziałaniu stresu i lęku oraz poprawy świadomości zdrowotnej i pewności siebie.

Problemy ze zdrowiem psychicznym już przed wybuchem pandemii COVID-19 dotyczyły ponad 85 milionów mieszkańców Europy. Od tego czasu lęk i depresja znacznie wzrosły, a obecne czynniki, takie jak kryzys energetyczny i wojna na Ukrainie, mogą jeszcze bardziej zaostrzyć tę sytuację. Ponadto w wielu krajach europejskich istnieją poważne ograniczenia systemów wsparcia psychospołecznego i możliwości pomocy, często z długimi listami oczekujących.

Partnerzy projektu „Sztuka na receptę” chcą uznać i uwolnić potencjał kultury i wykorzystać go w celu poprawy zdrowia i dobrostanu mieszkańców Regionu Morza Bałtyckiego. Biorąc pod uwagę badania WHO z 2019 roku uznajemy, że sztuka może pomóc w skutecznym sprostaniu m.in. takim wyzwaniom jak:
• rosnący kryzys zdrowia psychicznego;
• konieczność wspierania szeroko pojętego zdrowia i dobrego samopoczucia młodych ludzi;
• bieżące zmiany na rynkach pracy, w modelach pracy i w gospodarce;
• starzejące się społeczeństwo;
• problemy związane ze zdrowiem psychicznym imigrantów oraz osób przymusowo przesiedlonych.

W Strategii Unii Europejskiej dla Regionu Morza Bałtyckiego, kultura i zdrowie zostały uznane za kluczowe obszary polityki, które należy rozwijać w celu zwiększenia dobrobytu w regionie Morza Bałtyckiego. Istnieje wyraźna potrzeba edukacji i szkoleń w celu wspierania rozwoju i przyjmowania nowych modelów pracy z ludźmi. Zwiększona świadomość związku między zdrowiem i dobrym samopoczuciem oraz korzyści płynących z interwencji kulturowych może w znacznym stopniu przyczynić się do promocji zdrowia w społeczeństwie.

Projekt Arts on Prescription

Koncepcja projektu wychodzi naprzeciw potrzebie stworzenia solidnych i trwałych struktur organizacyjnych i politycznych umożliwiających efektywną współpracę na styku kultury i zdrowia w samorządach lokalnych i regionalnych.
Projekt „Sztuka na receptę” obejmie trzy etapy wdrażania:
1. Określenie dobrych praktyk i potrzeb dalszego rozwoju w samorządach lokalnych i regionalnych Regionu Morza Bałtyckiego, współpracy pomiędzy sektorem sztuki i zdrowia.
2. Opracowanie, przetestowanie i ocena wspólnego programu „sztuki na receptę” – innowacyjnego działania wspierającego jedną lub kilka grup wrażliwych społecznie (w przypadku Pomorza Zachodniego będą
to dzieci i młodzież ze Szczecina i dwóch wybranych gmin). Zrealizowanie szkoleń dla interesariuszy. Utworzenie bazy wiedzy dla przedstawicieli JST. Przygotowanie wytycznych oraz narzędzi politycznych i organizacyjnych dla wdrożenia nowego rozwiązania.
3. Transfer wypracowanego rozwiązania do innych regionów.

Projekt ma dostarczyć rozwiązania określające, w jaki sposób decydenci mogą w sposób efektywny kosztowo skorzystać ze współpracy pomiędzy sektorami zdrowia i kultury poprzez opracowanie i wdrożenie koncepcji „sztuki na receptę”.
Realizacja projektu przyczyni się wykonania celów: Strategii Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2030, Polityki Spójności Społecznej Województwa Zachodniopomorskiego oraz Polityki Ochrony Zdrowia. Nawiązuje również do Stanowiska Nr 8/2021 Konwentu Marszałków Województw RP z dnia 21 października 2021 r. w sprawie roli regionów w realizacji programów międzynarodowych.

Jednym z głównych elementów międzynarodowego projektu „Arts on Prescription” jest realizacja działań pilotażowych wdrażanych w 7 krajach Regionu Morza Bałtyckiego.

Działanie pilotażowe 

Działanie pilotażowe Województwa Zachodniopomorskiego, to organizacja warsztatów pn. „Musicalowy zawrót głowy” dla młodzieży w wieku od 16 do 19 roku życia. Celem warsztatów jest poprawa samopoczucia psychicznego uczestników poprzez regularne uczestnictwo w aktywnościach związanych ze sztuką w tym:

• uwolnienie i odreagowanie nagromadzonych emocji, stresu;
• nauka współpracy i komunikacji;
• ukazanie alternatywnych form spędzania czasu wolnego, bez Internetu;
• pobudzanie oraz rozwój wyobraźni i kreatywności;
• budowanie zdrowych nawyków;
• umożliwienie nawiązywania znajomości, uczestnictwa w grupie rówieśniczej;
• wzrost pewności siebie.

Województwo wraz z wykonawcą Fundacją START, poprowadziło trzy cykle warsztatów z młodzieżą szkolną w Gryfinie, Chojnie i Goleniowie.

Program Sztuka na Receptę (AoP)

Program Sztuka na receptę (AoP) ma na celu zapewnienie możliwości zaangażowania się w sztukę i aktywność twórczą młodzieży z Województwa Zachodniopomorskiego oraz stworzenie bezpiecznej i wspierającej przestrzeni, aby umożliwić młodym ludziom radzenie sobie ze stanami emocjonalnymi i zapewnić poprawę jakości życia.

AoP jest programem nieterapeutycznym. Dzięki przestrzeni wspierającej kreatywność, uczestnicy mają mieć możliwość do zagłębienia się w działaniach wymagających koncentracji i skupienia. Zaangażowanie się w działania artystyczne ma również zapewniać możliwości rozwoju wyobraźni, ekspresji estetycznej i emocjonalnej oraz redukcji stresu i poprawy samooceny. Angażując się w działania grupowe, uczestnicy będą mogli rozwijać więzi społeczne. Oznacza to, że program AoP ma zarówno zwiększyć potencjał twórczy uczestników, jak i poprawić zdrowie psychiczne i interakcje społeczne, a tym samym ich ogólne samopoczucie.

W listopadzie 2025 roku odbyła się konferencja kończąca projektu Arts on Prescription and Baltic Sea Region.

#AOP

Osoby do kontaktu:

Marta Ciesielska
Menadżer projektu
e-mail: mciesieska@wzp.pl
tel.: +48 (91) 454 25 24

Aleksandra Filipczak
Menadżer ds. komunikacji
e-mail: afilipczak@wzp.pl
tel.: +48 (91) 454 25 25