Mija pięć lat od powstania Ogrodów Przelewice – Zachodniopomorskiego Centrum Kultury Obszarów Wiejskich i Edukacji Ekologicznej. Dziś instytucja dynamicznie rozwija się, zapraszając gości do odpoczynku i rekreacji na łonie natury oraz do korzystania z bogatej oferty edukacyjnej i kulturalnej. To przyrodnicza perła Pomorza Zachodniego, która – dzięki realizowanym inwestycjom o wartości ponad 80 milionów złotych – nabiera nowego blasku.
Nowy rozdział historycznego folwarku
Nowa historia Ogrodu Przelewice rozpoczęła się pięć lat temu, gdy zapadły pierwsze decyzje dotyczące zmienionej formuły zarządzania tym przyrodniczym klejnotem Pomorza Zachodniego i jednym z najcenniejszych takich obiektów przyrodniczych w Polsce. W wyniku tych ustaleń Gmina Przelewice przekazała 26 lutego 2021 r. Województwu Zachodniopomorskiemu teren folwarku po to, żeby uczynić z tego miejsca kompleks tętniący życiem przez cały rok. Aby przybliżyć się do tego ambitnego celu, rozpoczęto modernizację i rozbudowę historycznego folwarku w Przelewicach. To rozległy obszar – zespół folwarczno-parkowy liczy 57 ha, a zabytkowy ogród dendrologiczny 30 ha.
– Podjęliśmy się tego wyzwania, aby stworzyć dla mieszkańców i odwiedzających Pomorze Zachodnie turystów unikalny ośrodek edukacyjny, turystyczny i kulturalny o wyjątkowych walorach przyrodniczych i historycznych. Dziś Ogrody Przelewice rozwijają się, zapraszając do udziału w ciekawych wydarzeniach, spotkaniach, koncertach. To tutaj propagujemy naszą zachodniopomorską kulturę, uczymy najmłodszych ekologii – mówi Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.
Inwestycja – ze względu na szeroki zakres prac oraz zabytkowy charakter obiektu – wymagała szczegółowego opracowania i wyjątkowej dbałości o detale. Początki ogrodu i pałacu to historia licząca ponad 200 lat.
Zmiany w pałacu, dworze, spichlerzu i ogrodzie
Dziś miejsce to odzyskało dawny blask. Prace modernizacyjne, które rozpoczęły się w 2021 r. objęły pałac, dwór, oranżerię, spichlerz oraz ogród. Nakłady finansowe na realizację 17 zadań inwestycyjnych wyniosły blisko 80 mln zł. Część przedsięwzięć została już zakończona, a kolejne są w trakcie realizacji. Środki na ten cel pochodziły z budżetu Unii Europejskiej oraz Województwa Zachodniopomorskiego.
– Dziś odmieniona instytucja Ogrody Przelewice pokazuje, jak świetnie można wykorzystać tę przestrzeń do organizacji takich wydarzeń jak Festiwal Tradycji Pomorza Zachodniego czy dożynki wojewódzkie. Nie brakuje też plenerów malarskich i fotograficznych. Do ogrodów przyjeżdżają też chętnie rodzice z dziećmi. Odmieniony Ogród Dendrologiczny każdego roku przyciąga coraz większą liczbę turystów. Z zajęć edukacji ekologicznej w tym roku skorzysta ok. 6 tys. uczestników – wylicza marszałek Olgierd Geblewicz.
Wystawy, koncerty, plenery, joga w pałacu
Jednym z największych wydarzeń, z którego słyną Ogrody Przelewice, jest uwielbiana nie tylko przez najmłodszych uczestników Noc Bajek. Na ten jeden wyjątkowy wieczór ogród dendrologiczny zamienia się w baśniową krainę, pełną magii, bajkowych postaci, muzycznych przebojów, a wszystko to skąpane jest w zaskakującej oprawie świetlnej.
Jak podkreśla dyrekcja instytucji, gości przyciąga urozmaicony kalendarz wydarzeń kulturalnych. Rok 2025 to ok. 50 wydarzeń, w tym wystawy, koncerty w Pałacu, biesiady z bluesem w nowej wiacie na polanie rekreacyjnej, spektakle teatralne dla dzieci, spotkania autorskie czy spacery literackie śladami bohaterek książek Sylwii Trojanowskiej.
Organizowane są również aktywności w ramach ogólnopolskiej akcji „Weekend seniora z kulturą” oraz Gala Szlachetnej Paczki. Nie brakuje również wydarzeń sportowych. 4 edycje Botanicznej Piątki oraz joga w pałacu i na ogrodzie wpisały się na stałe w kalendarz wydarzeń instytucji.
Pokój z widokiem na zabytkowy folwark
W odrestaurowanym pałacu powstało także Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne. Trzy różnej wielkości sale konferencyjne, wyposażone w najnowsze technologie multimedialne, zachęcają do organizacji różnych wydarzeń. We wrześniu 2024 r. odbył się tu Konwent Marszałków Województw RP.
Miejsca noclegowe dostępne są też w budynku dworu, który wymagał wykonania odrębnych prac konserwatorsko-archeologicznych.
Oranżeria z kolekcją roślin śródziemnomorskich
Po zakończonych pracach inwestycyjnych mieszkańcy i turyści zyskali także budynek Oranżerii, który ponownie otworzył się dla zwiedzających. W odnowionych wnętrzach czeka bogata kolekcja egzotycznych roślin: palm, paproci, storczyków, kaktusów, bananowców i roślin mięsożernych.
Spichlerz z pracowniami kreatywnymi
Z kolei w spichlerzu powstały pomieszczenia pod pracownie: krawiecką, renowacji mebli, lokalnego radia, inkubatora kuchennego. W utrzymaniu obiektu pomagają nowoczesne rozwiązania proekologiczne. Na obiekcie zamontowano panele fotowoltaiczne o mocy 34 kWh wraz z magazynem energii. Aktualnie w budynku znajduje się siedziba Stowarzyszenia „Lider Pojezierza”.
Zmiany także na terenach zielonych
Najwięcej zadań wykonano w ogrodzie dendrologicznym – sercu instytucji. Zagospodarowana została m.in. mała i duża polana z placami zabaw dla dzieci i miejscami do biesiadowania. Wykonano renowację i rewitalizację „Ogrodu japońskiego”. Powstały dwie bramy Torii i dwie bramy Księżycowe, kaskada wodna oraz nowy mostek. Zamontowano oświetlenie na terenie ogrodu i w strefie pałacu wraz z podświetleniem atrakcyjnych egzemplarzy zieleni i iluminacjami.
Co przed nami? Zapowiedź dalszych inwestycji
Realizacja zadań związanych z bieżącą działalnością instytucji oraz sprawne przeprowadzenie kolejnych inwestycji – w szczególności dotyczących placu folwarcznego – w taki sposób, aby nie zakłócać odwiedzającym możliwości wypoczynku, uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych oraz oferty edukacyjnej, to najważniejsze priorytety na najbliższy czas.
– Samorząd województwa dał temu miejscu silny impuls do rozwoju, ale prace związane z odrestaurowaniem tego miejsca wciąż trwają. Przed nami modernizacja placu folwarcznego jako miejsca spotkań i wydarzeń kulturalnych, wystawienniczych i targowych, rewitalizacja stawów i wszystkich cieków wodnych. W najbliższym okresie zmodernizowane i zabezpieczone zostaną również pozostałe, do tej pory nieremontowane budynki. Planujemy też przebudować sieć energetyczną – podkreśla dyrektor instytucji Zygmunt Siarkiewicz.
Instytucja planuje wprowadzić także nowy system identyfikacji roślin m.in. z wykorzystaniem oznakowania QR oraz przygotowanie kolejnych ścieżek edukacyjnych. Chce też rozwijać działalność kulturą i edukacyjną.
– Systematycznie będziemy zwiększać liczbę wydarzeń, corocznie uatrakcyjniać program artystyczny, organizować plenery malarskie i fotograficzne. Zapraszamy lokalnych twórców, artystów czy rzemieślników do współpracy przy organizacji warsztatów, zajęć artystycznych czy edukacyjnych – dodaje dyrektor Zygmunt Siarkiewicz.
Ważny będzie też dalszy rozwój relacji z lokalną społecznością, rozszerzenie współpracy ze stowarzyszeniami czy innymi jednostkami kultury.
