Bezpieczeństwo wraz z ochroną cyfrową danych i informacji, wzmacnianie służb ratunkowych, inwestycje w infrastrukturę ewakuacyjną i zwiększanie gotowości cywilnej do reagowania w sytuacjach zagrożenia to jeden z nowych obszarów wsparcia w programie Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027, za którego wdrażanie odpowiada Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. Komisja Europejska zatwierdziła zaproponowane zmiany. Pierwsze nabory wniosków ruszą w II kwartale tego roku.
Wielowymiarowa odporność regionu
Zmiany w programie regionalnym Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027 (FEPZ) to odpowiedź na wprowadzone na poziomie Unii Europejskiej we wrześniu 2025 r. przepisy, które pozwoliły przekierować część funduszy z tej perspektywy finansowej m.in. na pilne potrzeby związane z bezpieczeństwem i gotowością cywilną. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego skorzystał z tych możliwości i przygotował nowe priorytety, które znacznie poszerzają katalog inwestycji możliwych do realizacji na Pomorzu Zachodnim.
Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz podkreśla, że zmiany w FEPZ zwiększą liczbę inwestycji w cywilną infrastrukturę krytyczną mocno narażoną na ataki obecnie zwłaszcza ze strony cyberprzestępców.
– Kiedyś priorytetem w wydatkowaniu funduszy były miejsca pracy, infrastruktura kultury, czy wyrównywanie szans. Dziś pierwsze na Pomorzu Zachodnim i w Polsce musi być bezpieczeństwo. Dlatego będziemy mieli priorytet dla takich projektów które je podnoszą – podkreśla Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.
Marszałek Geblewicz zaznacza także, że z nowych obszarów wsparcia wynegocjowanych w programie regionalnym będą finansowane np. cywilne systemy łączności i cyberbezpieczeństwa. To także środki na wzmacnianie potencjału służb ratunkowych oraz ochronę ludności. Jest jeszcze jeden aspekt tych zmian.
– Z unijnych środków chcemy także rozwijać technologie podwójnego zastosowania – wykorzystywane na co dzień w celach cywilnych, ale łatwe do wykorzystania w reakcji na dotykające nas zagrożenia – mówi marszałek Olgierd Geblewicz.
Nowe obszary wsparcia w programie
Poza dotychczas obecnymi w FEPZ obszarami wsparcia, środki trafią na:
1. Bezpieczeństwo i obronność:
a/ Wsparcie przedsiębiorców w rozwoju technologii podwójnego zastosowania (dual-use),
b/ Inwestycje w infrastrukturę ewakuacyjną, schrony i wzmocnienie służb ratunkowych,
c/ Edukację mieszkańców w zakresie zachowania w sytuacjach zagrożenia.
2. Mieszkalnictwo:
a/ Wsparcie zrównoważonego, dostępnego mieszkalnictwa na obszarach popegeerowskich,
3. Zasoby wodne:
a/ Działania związane z zabezpieczeniem dostępu do wody słodkiej oraz zwiększające odporność regionu na deficyty wody i susze.
Pierwsze konkursy dotyczące nowych obszarów wsparcia ruszą w drugim kwartale tego roku. Na nowe priorytety zostanie przeznaczona kwota ok. 173 mln euro z dotychczasowego budżetu programu. Konkursy będą kierowane zarówno do przedsiębiorców, jak i strony samorządowej.
Co dodatkowo zyskujemy?
Decyzja Komisji Europejskiej dotycząca zmian w programie stanowi także potwierdzenie, że Województwo Zachodniopomorskie wypełniło wszystkie wymogi niezbędne dla zastosowania korzystniejszych warunków realizacji FEPZ.
Te korzyści to m.in. możliwość zastosowania w nowych priorytetach wyższego poziomu unijnego współfinansowania sięgającego aż 95%. To wzrost o 10 punktów procentowych względem standardowych zasad.
Ponadto KE wydłużyła termin kwalifikowalności wydatków dla całego programu do 31 grudnia 2030 roku, czyli o rok dłużej względem obowiązujących dotychczas ram czasowych.
Opinia EKR w sprawie bezpieczeństwa
Nieprzypadkowo marszałek województwa Olgierd Geblewicz został wybrany na sprawozdawcę opinii „Chronić UE: Agenda na rzecz zapobiegania i zwalczania terroryzmu”, przygotowywanej w Europejskim Komitecie Regionów.
– Wojna hybrydowa to nie jest przyszłość, to teraźniejszość w Unii Europejskiej. Są nią akty terroru takie jak ataki na infrastrukturę kolejowa, próby wykolejania pociągów, podpalenia czy cyberataki, taki jak ten paraliżujący pracę Szpitala Wojewódzkiego w Szczecinie. Aby skutecznie przeciwdziałać tego typu atakom, potrzebna jest praca na samym dole, w każdym mieście i regionie. Musimy szybko podnieść świadomość i czujność naszych mieszkańców oraz ich gotowość do współpracy ze służbami publicznymi. Potrzebujemy edukacji i pracy na rzecz zmniejszania radykalizmów, potrzebujemy także lepszej ochrony infrastruktury publicznej przed terroryzmem, za którą odpowiadamy my, władze lokalne i regionalne. Bezpieczeństwo wewnętrzne zaczyna się na poziomie lokalnym – dodaje Olgierd Geblewicz.
Będą nowe możliwości dofinansowania inwestycji z regionalnych środków unijnych. Priorytetem bezpieczeństwo.
